Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα)  περιγράφεται ως μια λειτουργική διαταραχή του γαστρεντερικού απουσία γνωστής παθολογίας. Εκδηλώνεται με συμπτώματα όπως: μεταβολή στις κενώσεις (διάρροια, δυσκοιλιότητα, βλέννα στα κόπρανα), ενοχλήσεις από την κοιλία (φούσκωμα, πρήξιμο, δυσφορία, αίσθημα ατελούς κένωσης, υπερβολικά αέρια) και κοιλιακό άλγος (διάχυτο ή και εντοπισμένο) που πολλές φορές βελτιώνεται με την αφόδευση. Αφορά το 10 έως 20% του ενήλικου πληθυσμού, με τις γυναίκες 2 φορές πιο ευάλωτες. Συνήθως είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή με υφέσεις-εξάρσεις.

Συνδρομο ευερέθιστου εντέρουΗ παθοφυσιολογία του συνδρόμου δεν είναι γνωστή, φαίνεται όμως ότι η εκδήλωση των συμπτωμάτων οφείλεται σε μη φυσιολογική λειτουργία, τόσο του εντέρου (υπερβολική αντίδραση σε στρεσογόνους, ορμονικούς και διαιτητικούς παράγοντες), όσο και του κεντρικού νευρικού συστήματος (ευαισθητοποίηση στον πόνο, ψυχολογική επιβάρυνση, απορρύθμιση των ομοιοστατικών μηχανισμών).

Αρχικά το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου θεωρήθηκε ως ψυχοσωματική διαταραχή, αργότερα λόγο άγνωστης αιτιοπαθογένειας κατατάχτηκε στα ιδιοπαθή σύνδρομα πόνου, ενώ η πιο πρόσφατη ταξινόμηση το εντάσσει στα σύνδρομα κεντρικής ευαισθητοποίησης, σε μια προσπάθεια να ομαδοποιηθούν νόσοι με κοινό γνώρισμα την αυξημένη ευαισθησία στον πόνο (υπεραλγησία, αλλοδυνία) και τη συνοδό εκδήλωση ενός μωσαϊκού συμπτωμάτων όπως: μυοσκελετικές δυσκολίες, δυσαυτονομία, ενδοκρινική απορρύθμιση, διαταραχές του ύπνου, υψηλά επίπεδα άγχους, κατάθλιψη και κόπωση.

Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό (αναγνώριση των συμπτωμάτων που πληρούν τα κριτήρια του συνδρόμου) και στην κλινική εξέταση. Σημαντικό είναι να μην υπάρχουν ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για φλεγμονώδη, μεταβολική, μολυσματική ή νεοπλασματική νόσο που να μπορεί να δικαιολογήσουν τα συμπτώματα και οι οποίες υποδεικνύουν την ανάγκη για περεταίρω διερεύνηση.
Τα διαγνωστικά κριτήρια (ταξινόμηση σύμφωνα με την Παγκόσμια Γαστρεντερολογική Εταιρεία – ROME III) θα πρέπει να πληρούνται τους τελευταίους 3 μήνες και η έναρξη των συμπτωμάτων να αναφέρεται τουλάχιστον 6 μήνες πριν τεθεί η διάγνωση.
Λόγω των υποτροπών και της χρονιότητας της νόσου είναι αναγκαία η συστηματική παρακολούθηση. Η χρήση ερωτηματολογίων όπως το IBS-SSS για τη σοβαρότητα του συνδρόμου παρέχει ένα αντικειμενικό μέτρο αξιολόγησης της κλινικής πορείας.

Η φροντίδα των πασχόντων με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι πολυπαραγοντική και συμπτωματική παρά αιτιολογική και εντοπισμένη σε κάποιο εκλυτικό αίτιο ή παθολογία. Η αρχική προσέγγιση-συμβουλευτική αφορά την ενημέρωση του ασθενούς ότι δεν πάσχει από κάποιο σοβαρό οργανικό νόσημα. Η αλλαγή στον τρόπο ζωής με καθημερινή άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος και η κατάλληλη δίαιτα είναι δυνατό να ελαχιστοποιήσουν τα συμπτώματα. Σημαντική βοήθεια αποτελούν επίσης και οι τεχνικές χαλάρωσης-διαχείρισης του στρες, διαφορές μορφές ψυχοθεραπείας η υπνοθεραπεία και ο βελονισμός.

Οι διατροφικοί στόχοι περιλαμβάνουν: αποφυγή τροφών που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, περιορισμό των καφεϊνούχων ροφημάτων, των αεριούχων ποτών και του αλκοόλ, αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών, μείωση των λιπαρών, χρήση παραγόντων διόγκωσης του εντερικού υπολείμματος, αποκατάσταση διατροφικών ελλειμμάτων και συμπληρώματα διατροφής όπως τα προβιοτικά.

Η φαρμακευτική αγωγή για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι κυρίως συμπτωματική, χρησιμοποιούνται: ευκινητικά του γαστρεντερικού, σπασμολυτικά, καθαρτικά, μαλακτικά κοπράνων, αντιδιαρροϊκά, ανταγωνιστές 5-ΗΤ3 υποδοχέων, χαμηλές δόσεις τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών, SSRIs και SNRIs. Ωστόσο η καθιερωμένη φαρμακευτική αγωγή έχει περιορισμένα οφέλη στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

acupunctureΠέρα από την Ασία όπου ο βελονισμός είναι κοινή πρακτική, πολλοί πάσχοντες από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου σε Ευρώπη & Αμερική αναζητούν τη θεραπευτική του βοήθεια. Έρευνες υποδεικνύουν ότι μέχρι και το 5% των ατόμων που κάνουν βελονισμό σε κέντρα στη ‘‘Δύση’’ αφορά σε ασθενείς με γαστρεντερικές ενοχλήσεις με πιο συνηθισμένη διάγνωση το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Επίσης, ένας στους τέσσερις γαστρεντερολόγους συστήνουν το βελονισμό στους ασθενείς τους.

Η επιτυχής αντιμετώπιση των συμπτωμάτων ευερέθιστου εντέρου σχετίζεται με την ικανότητα επαναφοράς της ισορροπίας στη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος.
Ο βελονισμός ενεργοποιεί σωματοσπλαχνικά αντανακλαστικά, ιστικούς και νευρορμονικούς παράγοντες και κινητοποιεί το δυναμικό αυτορρύθμισης του οργανισμού:

  • Έχει αναλγητική δράση
  • Μειώνει την αντίληψη (αυξάνει τον ουδό) του σπλαχνικού πόνου
  • Επηρεάζει τη μετάδοση των αισθητηριακών ερεθισμάτων από το γαστρεντερικό σωλήνα και μειώνει την υπερευαισθησία που αναπτύσσεται σε παθοφυσιολογικές συνθήκες
  • Ρυθμίζει την κινητικότητα του πεπτικού συστήματος
  •  Ενισχύει το ανοσοποιητικό
  • Αυξάνει τον τόνο του παρασυμπαθητικού και αντιρροπεί τη δράση του συμπαθητικού ως απάντηση στο στρες (σπασμός, κοιλιακή δυσφορία)
  • Μειώνει το στρες, το άγχος και προάγει τη σωματική και συναισθηματική ευεξία

Παρόλο που η κλινική εμπειρία και οι αναφορές περιστατικών υποδηλώνουν ότι ο βελονισμός επιδρά ευεργετικά, τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητα του βελονισμού για  το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι αδύναμα και τονίζεται η ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση με υψηλής ποιότητας μελέτες.
Τα τελευταία χρόνια η προσπάθεια καλύτερης τεκμηρίωσης έχει οδηγήσει σε σύγχρονες μελέτες που καταλήγουν στο ότι παρόλο που η τεχνική του παραδοσιακού βελονισμού προσφέρει σημαντική βοήθεια στην ανακούφιση ασθενών με συμπτωματολογία ευερέθιστου εντέρου, υπάρχουν ενδείξεις που υποστηρίζουν ότι ακόμα και η εφαρμογή ανορθόδοξων μεθόδων βελονισμού μπορεί να έχει κάποια φυσιολογική ή αναλγητική δράση. Από την άλλη η προσθήκη βελονισμού στη συνήθη αγωγή, παρέχει ένα επιπρόσθετο θεραπευτικό όφελος. Ο βελονισμός θα πρέπει να θεωρείται ως θεραπευτική επιλογή για τη φροντίδα ασθενών με ευερέθιστο έντερο, παράλληλα με άλλες θεραπείες.

Αναφορές σε σύγχρονες μελέτες για την αποτελεσματικότητα του βελονισμού στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου:

  • ‘‘Acupuncture for treatment of irritable bowel syndrome (Cochrane Review)’’ Byungmook Lim, Eric Manheimer et al. Center for Integrative Medicine, University of Maryland School of Medicine USA. Published in: Cochrane Database of Systematic Reviews 2006, Issue 4. Art. No.: CD005111
  • ‘‘A treatment trial of acupuncture in IBS patients’’ AJ.Lembo, L.Conboy et al. General Clinical Research Center (GCRC) in Beth Israel Deaconess Medical Center, Boston, USA. Published in: American Journal of Gastroenterology 2009 June; 104(6): 1489–1497
  • ‘‘Acupuncture for irritable bowel syndrome: primary care based pragmatic randomized controlled trial’’ Hugh MacPherson, Helen Tilbrook et al. Department of Health Sciences, University of York, UK. Open Access Research Article in: BMC Gastroenterology 2012, 12:150.

Comments are closed.